|
|||
| توركیا و چەواشەكردنی رای گشتیی |
لە پەراوێزی رشتنی فرمێسكی تیمساحانەی توركیا بۆ دۆسیەی فەلەستینییەكان
توركیا لە كورتترین پێناسەدا وڵاتێكی داڕماوی ژێرخان و سەرخانی ئابووری و سیاسی و جڤاكییە، ئەمەش بەهۆی سیستمی دەوڵەتەوە كە ساڵەهای ساڵە یەخەی ئەو كۆمەڵگەیەی گرتووە و بەرۆكی بەرنادات، بەهۆی كێشە زۆر و زەبەلاحەكانی ناوەخۆی توركیا هەمیشە خواستوویەتی كێشەكان بباتە دەرەوەی سنوورەكانی و رای گشتی و ناوەخۆی پێ چەواشە بكات، زەق كردنەوەی كێشەی توركەكانی بولغاریا لە باكوور و توركە قوبرسیەكان لە رۆژئاوا سەردەمانێك بابەتی رۆژەڤی ئەو وڵاتە بوون و بەهۆیەوە توانرا زۆربەی تەنگژە ئابووری و سیاسییەكانی پێ لەبیر كۆمەڵگای توركی ببرێتەوە، دواتر تەنگژەی ئاوی فورات و دروستكردنی سەدەكانی گەپ و ئەتاتورك و لیوا ئەسكەندەرونە و دۆسیەی PKK لەگەڵ سووریا كەوتە رۆژەڤەوە و بەمەش توركیا توانی رووی رەشی بشارێتەوە لە بەرامبەر ئەو كۆمەڵكوژی و رەشەكوژییەی كە لە باكوری كوردستان ئەنجامی دەدا بەرامبەر بە داپۆشینی كێشەی رەوای نەتەوەی كورد لەو پارچەیە. پاڵپشتیكردنی ئێران لە حزبوڵای توركی بۆ ماوەیەكی دوورودرێژ میدیاكانی توركیای خەریك كردبوو و توركیا هێرشەكانی راگەیاندنی برەو پێ دەدا لە هەمبەر ئێران و لەوێوە توانی رای گشتی چەواشە بكات. لەوەی كە توركیا لەبەرەی دژە تیرۆرە و لە ناوەوە بیروڕای گشتیی توركی بەو دۆسیەیە سەرقاڵ كردبوو.
سیناریۆی بەشدارینەكردنی توركیا لە پرۆسەی ئازادیی عێراق هەمان ئەو پەردەپۆشیانەی تاوانە دەرەكی و ناوخۆیییەكانی توركیا بوو، چونكە توركیا ویستی لەو سیناریۆیەدا بڵێ (ئێمە دژی شەڕین و ئاشتیخوازین) لە هەمان كات و ساتدا داپڵۆسین و سەركوتكارییەكانی كورد لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی بەردەوام بوون دژی خواست و ویستی كورد لەو پارچەیەی كوردستان، هەر بۆیە توركیا هەستی ساویلكانەی عەرەبی بۆخۆی راكێشا بەو ئامانجەی كە بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەكانی ببوژێنێتەوە لەگەڵ عەرەب و لەو رێگەیەوە تەمی دوژمنكارانەی عەرەب-تورك بڕەوێنێتەوە كە بەهۆی هزری رەگەزپەرستانەی عوسمانلی و دواتریش ئەتاتورك لە نێوان عەرەبەكان و توركەكان دروست ببوو، تا رادەیەك توانی ئامانجەكەی خۆی بپێكێ، هەر بۆیە دەبینین توركیا و سووریا لەو ساتەدا زیاتر لەیەكتری نێزیك دەبنەوە و لەلایەكی ترەوە ئێران نێزیكتریش بووەوە. هاوسۆزبوونی توركیا وەك سیستم لەگەڵ كێشەی شەڕی حزبوڵا زیاتر سۆزی ساویلكانەی عەرەبی و شەقامی كورتبینی عەرەبی وروژاند بەرامبەر بە توركیا و زیاتر دووبەرەكییەكانی نێوان تورك و عەرەب وەلا نران و توركەكان لەبڕی كڕنۆش بردنیان بۆ یەكێتیی ئەوروپا رووە و قودس و كەنداو كڕنۆشیان بردەوە و رزگاربوون لە زەلیل بوونیان لەبەردەم دەرگەی بارەگای یەكێتیی ئەوروپا، لێرەوەش یەكێتیی ئەوروپا بەتایبەتی و رۆژئاوا بەگشتی لەترسی سەرهەڵنەدانی بەرەی دژ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و كەمكردنەوەی توانای توركیا كارتی جینۆسایدی ئەرمەنەكانیان بەكارهێنا و بەمەش توانیان ئامانجەكەیان بپێكن و توركیاش بگەڕێننەوە سەر بنچینە رەسەنەكەی خۆی كە توركیا برێتی بووە لە وڵاتێكی دیكتاتۆری و سەربازیی سەرەڕۆی خوێناوی و هەر لەسەر ئەو بنەما و ئایدیایەش كۆماری توركیا دامەزراوە.
پێویستە ئیسرائیل و سیاسەتمەدارانی جوولەكە كەیسی كورد لە توركیا هەڵبدەنەوە
سیاسەتی كرانەوە مۆدێلێكی تری سەركوتكردنی نەتەوەی كورد بوو لەلایەن ئەردۆگانەوە، كە هیچ جیاوازیەكی لەگەڵ كۆمەڵكوژییەكانی تری توركیا بەرامبەر بە كورد نییە، بەڵام ئەمەیان وەكو كۆمەڵكوژییەكی سپی دەبینرێ كە تاكە ئامانجی بۆ خۆدانە قەبوڵكردنی توركیا بوو بۆ بەئەندامبوونی لە یەكێتیی ئەوروپا و لە لایەكی ترەوە بۆ داپۆشینی سەركوتكارییەكانی بەرامبەر كورد، چەند رۆژێك پێش راگەیاندنی سیاسەتی بەناو كرانەوە لە توركیا پڕۆتۆكۆڵێكی ستراتیژیی سەربازی لەگەڵ ئیسرائیل مۆر كرد و دواتریش پڕۆتۆكۆڵەكە مانۆری هاوبەشی سەربازیی ئیسرائیل و توركیا و ئەمەریكای لێ كەوتەوە، پاشان واتا چەند رۆژێك دوای راگەیاندنی سیاسەتی كرانەوەی توركیا چەند فڕۆكەیەكی سیخوڕی لە ئیسرائیل كڕی و ئیسرائیلیش راهێنانی 200 سەربازی توركی گرتە ئەستۆ، هەمووشمان دەزانین كە ئەم فڕۆكانە و سەربازانە بۆ ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكان و سەركوتكردنی كوردان بەكار هێنران، بۆ داپۆشینی ئەم راستیەش توركیا هەڵسا بە گێڕانی رۆڵی ناوبژیوانی دۆسیەی عەرەب-ئیسرائیل و لێك نێزیككردنەوەی ئیسرائیل و سووریا، دوای بێ ئاكام بوونی دانیشتنەكان بەوەی كە لایەنی عەرەبی ئەو متمانەیەی بە توركیا نەبوو لە رۆڵی ناوبژیوانی بەوەی كە توركەكان تەواوی رێكەوتنەكانیان لەگەڵ ئیسرائیل لەسەر بنەمایەكی ستراتیژییە و توركیا ناتوانێ رۆڵێكی بێلایەن بگێڕێت لە كێشەكە، بۆیە سووریا هاتنە پێشەوەی خۆی راگرت بۆ دانوستاندنەكان، ئەمەش وای لە ئیسرائیل كرد كە مەبەستە گڵاو و نەزۆكەكانی توركیا بزانێت كە توركیا لەسەر دوو پەتی ئاگرین یاری دەكات، بەوەی هاوكات دەخوازێ بەردەوام بێت لە وەرگرتنی هاوكارییە سەربازی و ئابوورییەكان لە ئیسرائیل و بەنیازە دڵی عەرەبەكانی لێ نەڕەنجێ بەوەی كە جیهانی عەرەبی لە دەست نەدات بۆ بوژاندنەوەی ژێرخان و سەرخانی داتەپیوی توركی، ئەوە بوو وەزیری دەرەوەی توركیا لە پێشوازیكردنەكەی بۆ تەلئەبیب بەبەرچاوی كامێرای میدیاكانەوە ریسوا كرا و هەستی خۆ بەزلزانینی توركەكانی رووخاند و بەو جۆرەش بێئومێدبوونی توركیا لە دۆستە دێرین و لەمێژینەكەی نەشونومای كرد، هەر لە دوای ئەو پرۆسەیە لە پێناو برینداربوونی هەستی خۆبەزلزانی تورك لەلایەن ئیسرائیلەوە توركەكان لە كەناڵە فەرمییەكانی دەوڵەت زنجیرە فیلمی "دۆڵی گورگەكان" و دواتریش "هاواری بەرد" كە زۆر بە وردی دژی دەوڵەتی ئیسرائیل بەرهەمیان هێنابوو تا ئەو ئاستەی هەموو گرتەكانی ئەو فلیمە داكۆكی لە تیرۆر دەكرد و شەرعیەتێكی دەدا ئەو كارە تیرۆریستییانەی عەرەبەكان لە ئیسرائیل و لە هەموو بەشەكانیش توركیایان وەك هاوسۆزی عەرەبە فەلەستینییەكان پیشان دەدا و پەیكەری ئیسرائیلیشان وەكو دەوڵەت بە "دڕندە و دیكتاتۆر و خوێنڕێژ و عەسكەرتاری و تیرۆریست" لەقەڵەم دەدا، ئەم زنجیرە درامایانە زیاتر پەشێویان خستە ناڤبەری پێوەندیی نێوان توركەكان و ئیسرائیل، لەمەوە توركیا توانی تەواو خۆی لە جیهانی عەرەبی نێزیكتر بكاتەوە و لێرەوەش تەواوی نائومێدبوون و دەستبەرداربوونی توركیا لە بەئەندامبوونی لە یەكێتیی ئەوروپا بەدی دەكرا كە زیاتر لە چارەگە سەدەیەك بوو توركەكان نۆرەیان گرتبوو لە چوونە ژوورەوەیان لە دەرگەی یەكێتیی ئەوروپا، پیلانگۆڕكێی توركیا لە سوڕانەوەیان بەرەو جیهانی رۆژهەڵات و بەتایبەتیش جیهانی ئیسلامی هەمان ئەو سیناریۆیانەیە كە هەمیشە توركیا ویستوویەتی رای گشتی پێ بخەڵەتێنێ و چەواشەی بكات و كێشە و تەنگەژە كەڵەكەبووەكانی ناوەخۆ بگوازێتەوە بۆ دەرەوەی سنوورەكانی.
ئەو پیلانگۆڕكێیەی توركیاش لە یەكێتیی ئەوروپاوە بۆ كۆمكاری عەرەبی رەنگە تا ماوەیەكی كورت ئامانجی خۆی بپێكێ، بەڵام دیسانەوە ناتوانرێ تەواوی ئەو گرفت و كێشە و پرسە هەڵواسراوە ناوەخۆ و دەرەكییانە پەردەپۆش بكرێت و ئەمەش توركیا بەرەو تەقینەوەیەكی لەناكاو دەبات، كێشەكانی لە دەرەوە (یۆنان و قوبرس و لیوا ئەسكەندەرۆنە و ئاوی فورات و حزبوڵای توركی و جینۆسایدی ئەرمەنییەكان و رقی لەمێژینەی رووسەكان بەرامبەر بە رۆڵی توركیا لە رۆژانی شەڕی سارد) لەناوەوەش (پرسی خاك و نەتەوەی كورد، كێشەی عەلەوییەكان، گەندەڵی ئیداری و سیاسی، تەنگژەی ئابووری كە تەنگی بە وڵات هەڵچنیوە، ئەرگەنەكۆن، پۆشینی لەچك، كەمە نەتەوەكانی تری توركیا، پێشێلی مافی مرۆڤـ، نەخوێندەواری و دواكەوتوویی، خەرجیە زۆرەكانی سوپا لە ئۆپەراسیۆنەكان، ململانێی ئیسلامی و عەلمانییەكان) و سەدان تەنگەژە و كێشەی تر كە توركیای كەمالیستی بەرەو داڕمانێكی لەناكاو دەبات. دەكرێ بگووترێ ئەم توركیایەی كە ئێستە سەدان تەنگژە و كێشەی لەكۆڵ ناوە لە مەرگی لەناكاوی نێزیك و نێزیكتر دەبێتەوە و تەواوی ئەو روپۆشانەی لە روودا دەكەوێت كە ساڵانێكە بەهۆیەوە رای گشتی پێ چەواشە دەكات، بە هەمان شێوەی مردنی ئیمپراتۆریای عوسمانلی، هەڵبەت نەخۆشیش لە دوا ساتەكانی نەخۆشییەكەی لەپێناو ژیان و مانەوە دوایین دەرمان تاقی دەكاتەوە و توركیا ئەو نەخۆشە شڕەیە كە دەخوازێ دوا دەرمانی عەرەبی فەلەستینی لەسەر حیسابی ئیسرائیل تاقی بكاتەوە و خۆی لەو تەنگەژانە رزگار بكات و جارێكی تر بێتەوە ژیان، بەڵام پێموایە ئەوەی توركیا بۆ چارەسەری نۆشی دەكات ژەهرێكە و بە گرانیش باجەكەی دەدات، بەوەی كە بەناوی ئازادی و ئاشتییەوە كەشتییەكانی لەم رۆژانە بۆ كەرتی غەزە بەڕێ كرد كە لەوەش دڵنیا بوو ئیسرائیل كاردانەوەی توندی دەبێت، بەڵام بۆ سەركەوتنی پیلانەكەی هەموو شتێكی پێ رەوا بوو، تەنانەت بەكوشتدانی هاووڵاتییانی سادە و ساویلكەی توركیش.
توركیا هەمیشە خواستوویەتی كێشەكان بباتە دەرەوەی سنوورەكانی و رای گشتی و ناوەخۆی پێ چەواشە بكات
ئەوەی مایەی پێكەنینە كە كۆمەڵگەی توركی رۆژانە دەبینن بە سەدان كوردی مسوڵمان لەلایەن سوپای ژاندرم لە باكوری كوردستان تیرۆر و رەشەكوژ دەكرێن، منداڵی كوردی مسوڵمان دەخرێنە زیندانە تاریكەكانی سوپاوە، ئۆپەراسیۆنی سەربازی ئەنجام دەدرێت لەسەر نەتەوەیەكی 22 ملیۆنی مسوڵمان كە تا ئێستە قەدەخە بووە بە زمانی خۆی قسە بكات و بژیت، توركیایەك بەهەموو هەوڵ و هێز و تواناكانی هەوڵی سڕینەوەی مۆركی نەتەوەیەك دەدات لەو وڵاتە كە 70%ی مسوڵمانە و 70%ی داهاتی ئەو وڵاتەش بۆ ئەو شەڕەیە، تێناگەم بۆچی رای گشتیی توركی لە تەواوی ئەم راستییانە خۆی بێ ئاگا پیشان دەدات و دەچێت لەو بەری دەریاوە هەست و سۆزی بۆ عەرەبێكی فەڵەستینی دەردەبڕێت و كۆمەك و هاوكارییان بۆ دەنێرێت، تا ئێستا شەقامی توركی هیچ دەربڕینێك و هەست و سۆزێكی نەبووە بەرامبەر بەو هەموو كاولكارییەی باكوری كوردستان و تاكی كورد لەو پارچەیە، تا ئێستە هیچ گرووپێكی سیاسی و ئیسلامی و شیوعی و نەتەوەیی و... هتد توركی هەستیان نەجووڵاوە بۆ پرسی كورد لەو وڵاتە و هەموو میدیاكانی توركیش ئەو راستییە دەشارنەوە، ئەگەر ئەوەی ئەمڕۆ رشتنی فرمێسكی تیمساحی نەبێت بۆ فەڵەستینییەكان و پەردەپۆشكردنی پرسی نەتەوەییی كورد و كێشە هەڵواسراوەكانی توركیا و تەنگژە كەڵەكەبووەكانی توركیا نەبێت ئەی چییە؟ بۆیە هەرچی زووە لەسەر توركیا پێویستە ناوماڵی خۆی رێك بخات ئینجا بپەڕێتەوە بۆ چارەسەركردن و هاوسۆزبوونی بەكێشەی وڵاتانەوە، توركیا كە لەسەر بنەما و بنچینەی رەشەكوژی و عەسكەرتاری هاتووەتە بەرهەم و بڕیار دەدات ناتوانێ رەخنە لە ئیسرائیل بگرێ، لەسەر ئەو بنەمایەش پێویستە ئیسرائیل و سیاسەتمەدارانی جوولەكە كەیسی كورد لە توركیا هەڵبدەنەوە و بورووژێنن و لەوە تێبگەن كە لە ناوچەكە تاكە هاوپەیمان و دۆستی راستەقینەیان بەرامبەر بە تورك و عەرەب و فارس تەنیا نەتەوەی كوردە.
Share Link: 
ئهم بابهته 71 جار بینراوه کۆمێنتهکان (1)
 بیرت لهوه کردۆتهوه تۆش کۆمێنت بنوسیت؟
|
نیشاندان/شاردنهوه پێشنیارهکان
